#BIBLIOTEKA

Druga książka Jamesa Montague została wydana w języku polskim. Brytyjski pisarz i dziennikarz z polskimi korzeniami przed rokiem wydał książkę traktującą w dużej mierze o kibicach piłkarskich, która w lutym tego roku wydana została w naszym kraju przez SQN. Licząca ponad 500 stron książka to próba zgłębienia tego, co kieruje piłkarskimi fanatykami w najróżniejszych zakątkach świata.

Rozgrywki piłkarskiego Pucharu Polski doczekały się kilku wydań książkowych, z których niektóre już przedstawialiśmy. W 1988 roku na rynku pojawiła się książka Janusza Jelenia i Andrzeja Koniecznego, gdzie na okładce znajdowało się zdjęcie Eugeniusza Warmińskiego z meczu Legii z Zagłębiem. Autorzy publikacji opisali wiele ciekawostek dotyczących meczów rozgrywek "Turnieju Tysiąca Drużyn". Zdecydowanie nie jest to publikacja przedstawiająca wszystkie wyniki poszczególnych edycji, strzelców bramek itp. Takich informacji właściwie w ogóle nie ma. Są za to ciekawe pucharowe historie.

W 2016 roku na rynku ukazała się kolejna książka napisana przez kibica Legii, "Jantycha", zatytułowana "Kibice w polityce, lata 2004-2016". W tej przeszło 200-stronicowej publikacji znajdujemy sporo o kibicach Legii, głównie o konfliktach legionistów z działaczami, co przedstawione zostało w chronologiczny sposób.

Kilka lat temu ukazała się książka Marii Barbasiewicz zatytułowana "Warszawa Perła Północy". Książka przedstawia nasze miasto w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Dowiadujemy się z niej nie tylko o architekturze i problemach ówczesnej ludności stolicy, ale również o rosnącym zaludnieniu Warszawy, poszerzaniu jej granic o kolejne dzielnice, budowie nowych szkół.

Przed trzema laty na rynku ukazała się książka Rafaela Buschmanna i Michaela Wulzingera zatytułowana "Brudna piłka. Z archiwum Football Leaks". W oryginale, w języku niemieckim, książka ta ukazała się raptem parę miesięcy wcześniej, a później, ze względu na spore zainteresowanie materiałem przedstawionym przez Buschmanna i Wulzingera, przetłumaczona została na inne języki (m.in. angielski i polski) i trafiła na inne rynki.

Książkowy debiut Wojtka Friedmanna, a jednocześnie premierowe wydanie zarządzanego przez "Sokoła" wydawnictwa Wydałem miał miejsce w roku 2020. Niewielkich, wręcz kieszonkowych rozmiarów książka zatytułowana "Baśka" to niesamowicie fajna lektura opowiadająca o grupie znajomych z warszawskiej Ochoty.

Przed dwudziestu laty wydany został "Zin Zinów" - dziś właściwie pozycja nie do zdobycia. Biały kruk. Zbiór kibicowskich informacji na podstawie wielu zinów, czyli opis 248 ekip kibicowskich i ich działalności w latach 1994-2001. Całość zaprezentowana została we wrześniu 2001 roku, a niesamowitą robotę wykonał kibic Legii, "Jantych". Dziś można jedynie żałować, że po latach nie zrobiono dodruku tego niesamowitego wydawnictwa, które przenosi nas jakby do poprzedniej kibicowskiej epoki. Dla współczesnych czytelników najlepszym odnośnikiem będzie seria "Szalone lata 90-te".

Przed dwoma laty na polskim rynku wydawniczym ukazała się jedna z książek Jamesa Montague - pierwsza przetłumaczona na język polski. "Klub Miliarderów. Jak bogacze ukradli nam piłkę nożną" - pod takim tytułem wydana została książka, w której opisane zostały przeróżne przypadki klubów sportowych i ich właścicieli (czasem niedoszłych), którzy wykorzystywali kluby do bogacenia się lub też zdobywania władzy.

Druga książka wydana przed laty przez Romana Zielińskiego (po "Pamiętniku Kibica") zatytułowana była "Liga Chuliganów" i trafiła do sprzedaży w roku 1997. Na tamte czasy była niezwykle popularna, choć wśród wielu ekip wzbudzała wiele kontrowersji ze względu na subiektywny opis różnych zdarzeń. Do dzisiaj tego typu publikacji jest na naszym rynku jak na lekarstwo, więc nic dziwnego, że wielu młodszych kibiców sięga po nią, aby poznać choć trochę specyfikę ruchu kibicowskiego w naszym kraju w latach 80. i 90. Zupełnie inną niż ma to miejsce obecnie.

Wydawnictwo GiA kontynuuje zapoczątkowaną w 2016 roku serię "Mistrzostwa Polski. Stulecie", która przedstawia przebieg wszystkich rozgrywek Mistrzostw Polski w historii. W grudniu 2020, tuż przed Świętami, ukazał się tom siódmy opisywanej serii, który... wyprzedził szósty tom, który wyjdzie dopiero na wiosnę 2021.

W grudniu 2020 roku ukazała się książka/album "Navijači", będący kompendium wiedzy nt. ruchu kibicowskiego w krajach byłej Jugosławii. Liczący przeszło 600 stron materiał wciąga niesamowicie, szczególnie tych, których interesuje historia tego regionu Europy, a przede wszystkim historia wszystkich grup kibicowskich, jakie kiedykolwiek działały na Bałkanach.

Bardzo ciekawą książkę na temat wybitnego przedwojennego długodystansowca wydano w 1987 roku w Drezdenku. Miejsce wydania publikacji nie jest przypadkowe. Józef Noji, będący bohaterem publikacji, urodził się w Pęckowie nieznacznie oddalonym od Drezdenka właśnie. W książce napisanej przez Franciszka Grasia poznajemy losy Nojiego od najmłodszych lat. Postać tę, również korzystając z materiałów z tej właśnie publikacji, opisaliśmy tutaj.

W listopadzie tego roku na rynku ukazał się "Rocznik 2020", czyli 60 tom popularnej encyklopedii piłkarskiej Fuji, podsumowujący rocznik 2019/2020 - na stulecie mistrzostw Polski. W środku znajdziemy podsumowanie meczów wszystkich reprezentacji Polski (od najmłodszych drużyn młodzieżowych do pierwszej reprezentacji), jak również wszystkich klas rozgrywkowych od ekstraklasy do najniższej klasy rozgrywkowej.

Przed trzema laty wydany został album wydawnictwa GiA z okazji 100-lecia PZPN, w którym podsumowane zostały występy piłkarskiej reprezentacji Polski w latach 1921-2018. W nim oczywiście znajdziemy sporo o piłkarzach Legii, którzy przez te lata regularnie występowali w narodowej reprezentacji.

Legijna sekcja lekkoatletyczna była niezwykle mocna, a zawodnicy naszego klubu zdobywali medale w niemal wszystkich konkurencjach. Wydana przed laty książka "4x100 dla Polski" skupia się na Polkach, które startowały w sztafecie 4x100 metrów. Wśród nich nie mogło zabraknąć legionistek.

Książka Andrzeja Jucewicza zatytułowana "Trenerski chleb" przedstawia wybitnych trenerów, którzy prowadzili reprezentacje Polski w różnych dyscyplinach, osiągając niemałe sukcesy. Sporo z nich szkoliło w reprezentacjach zawodników Legii, która przez lata dostarczała wielu wybitnych sportowców w różnych dyscyplinach sportu. Część z tych szkoleniowców zresztą miało okazję pracować w Legii jako trenerzy klubowi danych sekcji (m.in. Górski i Wagner), bądź zawodnicy (Górski, Roguski) lub też inni pracownicy sekcji (Bolesław Bogdan przez wiele lat był kierownikiem sekcji pięcioboju nowoczesnego Legii).

Seria wydawnicza "Na olimpijskim szlaku", opisująca występy polskich sportowców na najważniejszych imprezach, tj. Igrzyskach Olimpijskich (letnich i zimowych), po raz pierwszy wydana została w roku 1965. Miało to miejsce rok po IO w Tokio, gdzie wśród startujących w różnych dyscyplinach, nie zabrakło zawodników Legii Warszawa.

Długo trzeba było czekać na pierwszą książkę o jakby nie patrzeć, nietuzinkowym piłkarzu, jakim bez wątpienia był Roman Kosecki. Dopiero w listopadzie tego roku wydana została pierwsza biografia tego wielokrotnego reprezentanta Polski, zawodnika Legii oraz kilku klubów europejskich. Autorami "Kosy" są Dariusz Faron i Dariusz Dobek, dziennikarze "Przeglądu Sportowego" i Onetu.

10 września tego roku miała miejsce premiera piątej części "Kopalni", czyli książki zawierającej kilkanaście obszernych artykułów związanych ze sobą tematycznie. Tematem tej części jest porażka, a całość jak zwykle zebrał Piotr Żelazny, który poprzednimi wydaniami wyrobił serii pozycję na rynku.

Książka Krzysztofa Szujeckiego zatytułowana "Sportsmenki" to opowieść o kobietach, prekursorkach, które na zawsze zmieniły oblicze polskiego sportu.

"Mecz to pretekst" to książka, która swoją premierę miała w październiku tego roku, a jej autorzy przedstawiają miejsca, w których albo toczyła się wojna, albo też w tym rejonie miały miejsce różne konflikty. Licząca ok. 320 stron książka składa się z sześciu rozdziałów, z których każdy to osobna historia i można czytać w dowolnej kolejności.

Później niż pierwotnie planowano, bo dopiero w ostatnich dniach września, ukazał się czwarty album z serii na 100-lecie PZPN wydany przez GiA, a zatytułowany "Mistrzostwa Polski". Andrzej Gowarzewski i jego ludzie (wszyscy zaangażowani w tworzenie albumu wymienieni na stronie 439) przygotowali elegancką produkcję, w której znajdujemy całe mnóstwo interesujących historii i faktów.

Trzecia część książki "Szalone lata 90-te" zawiera opisy naprawdę konkretnych ekip, właściwie ścisłej czołówki ruchu kibicowskiego w opisywanym okresie. Tak się złożyło, że prezentowanie dokonań poszczególnych ekip w latach 90. minionego wieku autor serii przygotował w formie alfabetycznej. W trzeciej (z czterech) części opisane zostały takie ekipy jak Legia, Lech, Lechia, czy ŁKS. Przed nami 454 strony naprawdę ciekawej lektury.

Kolekcja "Gwiazdy Legii" pojawiła się na rynku 6 sierpnia 2018 w formie 16-stronicowego pisma wraz z dodatkami. Tymi były m.in. specjalne numizmaty (medale o średnicy 31mm), a kolejne zeszyty pisma, które wychodziły co dwa tygodnie, lądowały w dołączonym później specjalnym segregatorze. Na medale przygotowano specjalne pudełko. Niestety od samego początku pozycja ta wydawała się niedopracowana.

Przed kilku laty ukazała się bardzo interesująca książka Jacka Komudy zatytułowana "Ostatni honorowy". Powieść oparta jest na autentycznych wydarzeniach z lat 80. i 90. minionego wieku, autor jednak zmienił imiona i nazwiska bohaterów. A głównym bohaterem powieści jest szermierz Legii Warszawa, Kuba Błażyk.

W wydanej w 1986 roku książce "Strzał w dziesiątkę" znajdują się historie dziesięciu postaci związanych z polską piłką, opisanych przez różnych dziennikarzy. Autorzy przygotowali kilkustronicowe opowieści nt. takich zawodników jak Włodzimierz Lubański, Kazimierz Górski, Zbigniew Boniek, Antoni Piechniczek, Grzegorz Lato, Władysław Żmuda, Jan Tomaszewski, Andrzej Szarmach, Alojzy Jarguz oraz Kazimierz Deyna. Kilku z nich (Piechniczek, Górski, Tomaszewski i Deyna) ma przeszłość związaną z Legią. Każda z nich opatrzona jest jedną fotografią.

Grzegorz Aleksandrowicz to znany przed laty sędzia piłkarski, ale również dziennikarz sportowy. Właściwie swoją przygodę z piłką rozpoczął od relacjonowania imprez sportowych, w tym meczów piłkarskich. Dopiero później zapisał się na kurs sędziowski... a to po to, by jego szef z ogólnopolskiego dziennika sportowego, pozwolił mu na ocenianie arbitrów w swoich relacjach.

W lipcu na rynku pojawiła się książka Anny Sulińskiej zatytułowana "Olimpijki". W formie reportażu przedstawione zostały różne zawodniczki, które przed laty reprezentowały nasz kraj na igrzyskach olimpijskich. Książka nie ogranicza się do jednej dyscypliny - poznajemy m.in. historie lekkoatletek, wioślarek, siatkarek, czy łyżwiarek.

Arkadiusz Onyszko kojarzyć się może z antygejowskimi wypowiedziami, o których szczególnie głośno było swego czasu w Danii, problemów zdrowotnych na koniec kariery zawodniczej, a także ze stosowaniem przemocy wobec żony. Sportowo kojarzony jest przede wszystkim z duńskimi drużynami, w których spędził większość seniorskiej przygody z piłką. Mało kto pamięta, że przez rok był zawodnikiem Legii Warszawa. "W Legii nie pograłem, ale przynajmniej nieźle to wyglądało pod względem finansowym" - wspomina były bramkarz.

W ostatnich tygodniach na rynku ukazała się książka Antoniego Bugajskiego w ramach "Biblioteki Przeglądu Sportowego", zatytułowana "Był sobie piłkarz...". W środku znajdujemy 40 "niezwykłych historii zawodników nie tylko z pierwszych stron gazet". Oczywiście nie mogło zabraknąć w niej legijnych opowieści, dotyczących piłkarzy grających z eLką na piersi, bądź i takich, którzy po karierach w innych klubach, w Legii pełnili rolę trenerów (choćby Jerzy Kraska).